Bioplastics de oplossing?

Waarom bioplastic niet dé oplossing is...


Sinds het plasticprobleem heel actueel is, hoor je steeds vaker dat er geopperd wordt voor bioplastic. In 2015 maakte de productiecapaciteit van deze plastics ongeveer 1% van de wereldwijde productie uit. De verwachting is dat dit aandeel zal stijgen, aldus Christiaan Bolck, onderzoeker van Wageningen University & research. Het klinkt allemaal erg positief en duurzaam, maar een beetje research leert je dat ook deze plastics geen oplossing bieden voor het plasticprobleem. Het tegendeel is zelfs waar, want bioplastics zouden alles zomaar ook nog eens erger kunnen maken. In dit artikel lees je hoe de vork nu juist in de steel zit.

bfdc1b_21184b029b374cf29d200f2654e3098e~mv2_d_1880_1253_s_2.jpeg

Verwarrende naamgeving

De benaming bioplastic zorgt eigenlijk al voor de nodige verwarring, want bioplastic is in principe een verzamelnaam voor verschillende soorten plastics die niet allemaal dezelfde kenmerken hebben. Er zijn ruim gezegd 3 soorten bioplastics. Zo zijn er de bio-based plastics. Bio-based verwijst naar de grondstof waarvan de plastic gemaakt is. Bio-based wil dus zeggen dat het product gemaakt is van hernieuwbare, natuurlijke grondstoffen, zoals bijvoorbeeld maïs of aardappelen. Het is de tegenhanger van de conventionele plastic die gemaakt is van fossiele brandstoffen. De term bio-based zegt echter niets over de eindbestemming van het product. Zo zijn bio-based producten niet altijd biologisch afbreekbaar of composteerbaar.

Vervolgens zijn er de biologisch afbreekbare plastics en composteerbare plastics. Deze benamingen zeggen wel iets over de eindbestemming van de plastic, maar dus niets over het materiaal waarvan ze gemaakt worden. Deze plastics hoeven dus niet per se bio-based te zijn. Met andere woorden is het dus perfect mogelijk dat plastic gemaakt van aardolie toch biologisch afbreekbaar is. De biologisch afbreekbare plastic, ook wel eensbiodegradeerbare plastics genoemd, kunnen op natuurlijke wijze afgebroken worden door schimmels en bacteriën. Het zegt echter niets over de snelheid waarmee dit gebeurt. Deze producten mogen dan ook niet zo maar bij het GFT-afval. Zo zijn kurk, katoen, haren en stukken hout bijvoorbeeld wel allemaal biologisch afbreekbaar, maar de afbraak duurt te lang. Te lang om composteerbaar genoemd te mogen worden. Biologisch afbreekbare plastics die wel snel genoeg afgebroken worden, worden onderverdeeld in de categorie composteerbare plastics. In deze categorie wordt er ook nog eens een onderscheid gemaakt tussen industriële compostering en thuiscompostering. De logo’s die op de verpakkingen staan, maken het onderscheid duidelijk.

Biologisch afbreekbare plastics bieden dus geen oplossing voor het zwerfplastic-probleem, want ze breken enkel af onder bepaalde voorwaarden. Jacqueline McGlade, hoofdwetenschapper bij het Milieuprogramma van de VN formuleert het als volgt: 'Biologisch afbreekbare plastics zijn geen eenvoudige oplossing: Het is goedbedoeld, maar verkeerd. Veel plastics die het label ‘biologisch afbreekbaar’ krijgen, zoals boodschappentasjes, breken pas af bij temperaturen van 50 graden Celsius en dat is niet het geval in de oceaan. Ze drijven ook niet, ze zinken, dus ze zullen niet blootgesteld worden aan UV-licht en afbreken.

Herkennings- en recyclage probleem

Omdat de term bioplastic een verzamelnaam is brengt het erg veel verwarring met zich mee. Ik heb me er al drie uur over moeten buigen om het bos door de bomen te kunnen zien, dus laat staan dat een gemiddelde geïnformeerde mens er iets van begrijpt. Er bestaan zoveel verschillende labels, die bovendien niet duidelijk zeggen waar je het afval nu precies moet gooien én vaak zijn de labels onleesbaar. Daarnaast zijn er heel veel mensen die niet eens op de hoogte zijn van het bestaan van biologisch plastic, waardoor er enorm vaak fout gesorteerd wordt. Dit heeft best wel grote gevolgen, omdat bioplastics de huidige recyclage of composteringsprocessen kunnen bemoeilijken of verstoren. Zo belandt er veel plastic bij GFT omdat mensen denken dat ze te maken hebben met composteerbaar plastic en ook omgekeerd belanden er veel composteerbare of biodegradeerbare plastics bij conventioneel plastic, waardoor het recyclageproces van deze ook verstoord wordt. Een ander bezwaar is dat de grondstoffen voor bioplastics ook als voedsel gebruikt kunnen worden, wat een ethisch debat op gang brengt. Verder zal de aanleg van plantages kunnen bijdragen aan verdere ontbossing.

Green washing en verwarrende logo's

Het hele plasticverhaal leert ons dat biologische plastics in de eerste plaats dus duidelijk herkenbaar gemaakt moeten worden en er moet éénduidigheid over de recyclageregels ontstaan. Een extra moeilijkheid is dat vele producenten nog meer verwarring zaaien door aan greenwashing te doen. Ze stellen hun verpakkingen voor als biologisch, terwijl deze dat in de regel niet zijn. Zo voegen producenten bijvoorbeeld verschillende logo’s met verwijzingen naar ‘eco ’, ‘bio’, ‘organisch’, ‘natuurlijk’ en ‘groen’ toe aan hun verpakkingen zonder dat deze logo's gecertificeerd zijn. Zulke producenten produceren meestal plastics waar additieven worden bijgevoegd voor het versnellen van het uiteenvallen van de plastics. Dit doen ze door de toevoeging van metalen (oxo). De plastic lijkt dan te vergaan, maar wat die echt doet is uiteenvallen in microscopische kleine deeltjes plastic, wat nefast is wanneer dergelijke materialen in het milieu vrijkomen. Hieronder staan enkele voorbeelden van typische 'greenwashing' logo's die je dus niet moet vertrouwen.


bfdc1b_e9f38a3699934e6d858930405d3ffc50~mv2.png

bron: ovam.be

De logo's van bioplastic die je wel mag vertrouwen (en dus gecertificeerd zijn) staan hieronder afgebeeld. Deze logo's worden meestal gebruikt in België en onze buurlanden.

bfdc1b_61ae7c2159f74eba98d31932dfaa6539~mv2.png

bron: ovam.be

De logo's linksboven (hernieuwbaarheid) verwijzen naar producten die gemaakt zijn van natuurlijke grondstoffen. Vinçotte verwerkt in haar logo voor biogebaseerde plastics verschillende klassen: van minimum 20% hernieuwbaar (aangeduid met *) tot minimum 80% hernieuwbaar (aangeduid met ****), met tussenliggende klassen van telkens 20% verschil, aldus Ovam. Deze logo's impliceren dus niet dat deze producten kunnen vergaan in de natuur.

De logo's rechtsboven (industriële compostering) duiden op het feit dat de verpakkingen wel gecomposteerd kunnen worden, mits ze in een industriële composteringsinstallatie terecht komen. Deze moeten dus bij GFT-afval. De logo's daaronder voor thuiscompostering mogen of op je eigen composthoop of bij GFT-afval. De logo's onderaan verwijzen naar de verpakkingen die biodegradeerbaar zijn. Zoals eerder gezegd kunnen deze op natuurlijke wijze afgebroken worden door schimmels en bacteriën, maar de snelheid waarmee dat gebeurt hangt af van de omgevingsfactoren. Deze verpakkingen moeten gesorteerd worden bij restafval.

Gewone plastics volgen deze regels niet en worden gewoon gesorteerd volgens de algemene richtlijnen (PMD, restafval en GFT, naargelang de gemeente waarin je woont).

Het volledige artikel en meer interessante artikels over plastic vind je op de blog van sickofplastic





Nina MaatComment